ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಖಿನ್ನತೆ

ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು (Pediatric Depression) ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹಳ ಅಗತ್ಯ. ಮಕ್ಕಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ, ಆಟವಾಡುತ್ತಾ, ಯಾವುದೇ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಾವು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತೇವೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಒಂದು ಮಗು ಅಥವಾ ಹದಿಹರೆಯದ ಹುಡುಗ/ಹುಡುಗಿ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನೇಕ ಪೋಷಕರಿಗೆ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ನಡವಳಿಕೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ದೊಡ್ಡವರು ಮಗು "ಸೋಮಾರಿ", "ಹಠಮಾರಿ", "ಮೊಬೈಲ್‌ಗೆ ಅಡಿಕ್ಟ್" ಆಗಿದೆ ಅಥವಾ "ಕೇವಲ ಜನರ
ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ಹೀಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಖಿನ್ನತೆಯು (Depression) ನಿಜವಾದದ್ದು, ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯುವಜನರಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆಯು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೇವಲ ಬೇಸರ ಅಥವಾ ಕಣ್ಣೀರಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಮಕ್ಕಳು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಅಳುವ ಬದಲು ಕಿರಿಕಿರಿ, ಕೋಪ, ಎಲ್ಲರಿಂದ ದೂರವಿರುವುದು,
ಆಯಾಸ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಇರುವುದು ಮುಂತಾದ ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು
ಮಕ್ಕಳು ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ದೈಹಿಕ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ತಲೆನೋವು, ಹೊಟ್ಟೆನೋವು ಅಥವಾ ಮೈಕೈ ನೋವು ಎಂದು ಪದೇ
ಪದೇ ದೂರುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ತಮಗೆ ಹಿಂದೆ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದನ್ನು ದಿಢೀರನೆ
ನಿಲ್ಲಿಸಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡುವುದು, ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸುವುದು, ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಹರಟೆ ಹೊಡೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಗು, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಿಂದ ದೂರ ಸರಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು. ಓದಿನಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಬಹುದು. ನಿದ್ರೆಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಬಹುದು. ಕೆಲವು ಮಕ್ಕಳು ಸಣ್ಣ ಟೀಕೆಗಳಿಗೂ ಅತಿಯಾಗಿ ನೊಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಒಂಟಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಮೊಬೈಲ್ ಅಥವಾ ಟಿವಿ ಪರದೆಯ ಮುಂದೆ ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ..ಹದಿಹರೆಯದವರಲ್ಲಿ , ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಪೋಷಕರು "ಕೆಟ್ಟ ನಡವಳಿಕೆ" ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಭಾವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಪೋಷಕರು
ಇಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು:
* ಅತಿಯಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸುವುದು,
* ರೂಮಿನಲ್ಲೇ ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದು,
* ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಉತ್ಸಾಹ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು (Loss of motivation),
* ದಿಢೀರ್ ಕೋಪದ ಸ್ಫೋಟ,
* ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಎಲ್ಲರಿಂದ ದೂರವಿರುವುದು (Social withdrawal),
* ಏಕಾಗ್ರತೆಯ ಕೊರತೆ,

* ಓದಿನಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನಡೆ,
* ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ನಡವಳಿಕೆ (Self-harm),
* ಅಥವಾ "ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಯಾರಿಗೂ ಕಾಳಜಿಯಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ನನಗೆ ಬದುಕಲು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ ಎಂಬಂತಹ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡುವುದು.
ಈ ಮೇಲಿನ ಯಾವುದೇ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬಾರದು.
ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆ ಏಕೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ?
ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಖಿನ್ನತೆಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳ
ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ:
* ಆನುವಂಶಿಕ ಕಾರಣಗಳು (Genetic vulnerability),
* ತೀವ್ರ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ,
* ಇತರರಿಂದ ಪೀಡನೆಗೊಳಗಾಗುವುದು (Bullying),
* ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿನ ಕಲಹಗಳು,
* ಪರೀಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ಓದಿನ ಒತ್ತಡ,
* ಒಂಟಿತನ,
* ಮಾನಸಿಕ ಆಘಾತ (Trauma),
* ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಕಾಯಿಲೆಗಳು,
* ಸಮಾಜ ಅಥವಾ ಸ್ನೇಹಿತರಿಂದ ತಿರಸ್ಕಾರಕ್ಕೊಳಗಾಗುವುದು,
* ಅಥವಾ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ.
ಕೆಲವು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ, ಅತಿಯಾದ ಹೋಲಿಕೆ (Comparison), ಅತಿಯಾದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಅಥವಾ ನಿರಂತರ ಟೀಕೆಗಳು ಅವರ
ಸ್ವಾಭಿಮಾನವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿಸಬಹುದು. ಆಧುನಿಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳೂ ಸಹ ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕೊರತೆ,
ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗಿರುವ ನಿದ್ರೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಂಟಿತನ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಸಮಯ (Screen time) ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ
ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉಲ್ಬಣಗೊಳಿಸಬಹುದು.
ಪೋಷಕರು ಅರಿಯಲು ವಿಫಲವಾಗುವ ವಿಷಯಗಳು
ಮಕ್ಕಳು ತಾವಾಗಿಯೇ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ "ಹೊರಬರುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಪೋಷಕರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಬಾರಿ
ಮಗುವಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಅಂಕ ಬಂದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ, ಸೋಮಾರಿತನಕ್ಕಾಗಿ ಅಥವಾ "ಅಹಂಕಾರದ ನಡವಳಿಕೆ"ಗಾಗಿ ಬಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ
ಅದರ ಹಿಂದಿರುವ ಖಿನ್ನತೆಯು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಉಳಿದುಬಿಡುತ್ತದೆ.
ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಮಗುವಿಗೆ ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ಪದಗಳು ತಿಳಿಯದೇ ಇರಬಹುದು. ಅವರು
ನೇರವಾಗಿ” ನಾನು ಖಿನ್ನತೆಯಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ.”
ಹೀಗೆ ಹೇಳದಿರಬಹುದು:

ಬದಲಾಗಿ, ಅವರು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಹೇಳಬಹುದು:
* ನನಗೆ ಬೋರ್ ಆಗುತ್ತಿದೆ.;
* ಯಾವುದೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅನಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ
*ನನಗೆ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಲು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ;
* ;ನನಗೆ ಸುಸ್ತಾಗುತ್ತಿದೆ.
* ;ನನ್ನನ್ನು ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಿ.;
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನೋವನ್ನು ಮಾತುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಮ್ಮ ನಡವಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕವೇ
ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇದೆಯೇ?
ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಇದೆ. ಸೂಕ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ದೊರೆತರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಕ್ಕಳು ಗುಣಮುಖರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಸಮಸ್ಯೆಯ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು:
*ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಕೌನ್ಸಿಲಿಂಗ್ (Supportive counselling),
* ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರಲ್ ಥೆರಪಿ (CBT – ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆ),
* ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ,
* ಶಾಲೆಯ ವತಿಯಿಂದ ಬೆಂಬಲ,
* ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು,
* ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮಧ್ಯಮ ಅಥವಾ ತೀವ್ರತರದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ತಜ್ಞ ವೈದ್ಯರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಔಷಧಿಗಳ ಬಳಕೆ.
ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ, ಏಕೆಂದರೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡದ ಖಿನ್ನತೆಯು ಮಗುವಿನ
* ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ,
* ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗಿನ ಬಾಂಧವ್ಯ,
* ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ,
* ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
ಇದರಿಂದಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಕೂಡ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು.
ತೀವ್ರವಾದ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡದ ಖಿನ್ನತೆಯು ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳ ಅಪಾಯವನ್ನು
ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.
ಪೋಷಕರು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
ಪೋಷಕರು ಗಾಬರಿ ಪಡಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಭಾವನಾತ್ಮಕ
ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಮಗುವಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು:

* ಎರಡು ವಾರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿದರೆ,
* ಶಾಲೆ ಅಥವಾ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ,
* ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿಯ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೆ,
* ಅಥವಾ ಪ್ರಮುಖ ನಡವಳಿಕೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೆ, ತಕ್ಷಣವೇ ವೃತ್ತಿಪರರ (Professional help) ಸಹಾಯವನ್ನು
ಪಡೆಯಿರಿ.
ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ:
* ಮಗುವಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಯಾವುದೇ ತೀರ್ಪು ನೀಡದೆ (Judging) ಕೇಳಿ,
* ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಅವಮಾನಿಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ,
* ಅತಿಯಾದ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ,
* ಮಗುವಿನೊಂದಿಗೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ,
* ಮತ್ತು ಸಹಾಯವನ್ನು ಕೇಳುವುದು ದೌರ್ಬಲ್ಯವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಮಗುವಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿ.
ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಗು , ಹಠಮಾರಿ, ದುರ್ಬಲ" ಅಥವಾ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಗು
ಅಲ್ಲ. ಅವರು ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿ, ತಿಳುವಳಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ತ ಸಮಯದ ಬೆಂಬಲದ
ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ಅಂತಿಮ ಸಂದೇಶ
ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅಸ್ತಮಾ, ಮಧುಮೇಹ (Diabetes) ಅಥವಾ ಅಪಸ್ಮಾರ (Epilepsy) ಹೇಗೆ ಬರಬಹುದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಅವರಿಗೂ
ಖಿನ್ನತೆಯೂ ಬರಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಗುರುತಿಸುವುದು ಮಗುವಿಗೆ ;ಮಾನಸಿಕ ರೋಗಿ ಎಂಬ ಪಟ್ಟ ಕಟ್ಟುವ
ಪ್ರಯತ್ನ ಅಲ್ಲ — ಬದಲಾಗಿ ಅವರ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನೋವು ತೀವ್ರವಾಗುವ ಮುನ್ನವೇ ಅವರು ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೀಡುವ ಒಂದು
ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶವಾಗಿದೆ.
ಮಕ್ಕಳು ಯಾವಾಗಲೂ ನೇರವಾಗಿ ಸಹಾಯವನ್ನು ಕೇಳದೇ ಇರಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅವರ ನಡವಳಿಕೆಯೇ ಅವರ ಮನದ
ನೋವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆಲಿಸುವುದು
ಒಂದು ಯುವ ಜೀವದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು.